PSA (prostate-specific antigen) jest enzymem wytwarzanym wyłącznie przez komórki nabłonkowe przewodów prostaty. Pełni istotną funkcję w diagnostyce i monitorowaniu leczenia chorób tego narządu, choć jest wydzielany również przez zdrowy gruczoł krokowy. PSA jest obecny przede wszystkim w nasieniu, któremu nadaje bardziej płynną konsystencję. Występuje także (choć w znacznie mniejszych ilościach) w surowicy krwi.
Wzrost poziomu PSA całkowitego wymaga dalszych badań, gdyż może świadczyć o procesie chorobowym. Bardzo wysokie stężenie tego białka może wskazywać na raka prostaty. Najczęstszą przyczyną podwyższonego PSA jest jednak łagodny rozrost prostaty — choroba, która dotyczy ponad połowy mężczyzn po 50. roku życia i 80% mężczyzn po 70. roku życia.
Wskazaniem do oznaczenia poziomu PSA całkowitego jest podejrzenie choroby gruczołu krokowego. Mogą na nią wskazywać między innymi:
Ponadto, badanie PSA całkowitego wykonuje się po operacji usunięcia gruczołu krokowego oraz w ramach monitorowania postępów leczenia nowotworu.
W badaniach przesiewowych PSA ocenia się co rok u mężczyzn po 50. roku życia. Jeśli w bliskiej rodzinie (u ojca lub brata) wystąpił rak prostaty, monitoring powinno rozpocząć się od 45. roku życia, a jeśli choroba rozwinęła się przed 65. rokiem życia — od 40. roku życia.
W celu oznaczenia poziomu PSA całkowitego pobiera się krew żylną. Wynik musi być zinterpretowany przez lekarza. W zależności od wieku obowiązują inne normy.
W dniu poprzedzającym badanie należy unikać obfitych i tłustych posiłków oraz spożywania alkoholu, zaleca się też powstrzymanie się od współżycia seksualnego oraz unikać jazdy rowerem i palenia wyrobów tytoniowych. Można wykonać je o dowolnej porze dnia, najlepiej na czczo (tj. 8-12 godzin od ostatniego posiłku). Na 2 dni przed badaniem nie należy współżyć ani uprawiać sportu.
Zbyt wysoki poziom PSA całkowitego może wskazywać na:
Niski wynik PSA jest uznawany za prawidłowy. Nie należy jednak tracić czujności, ponieważ nie każdy rak prostaty przebiega ze wzrostem poziomu PSA. Ponadto w niektórych sytuacjach wyniki mogą być fałszywie zaniżone. Dzieje się tak m.in. u mężczyzn po usunięciu prostaty, po chemioterapii lub radioterapii prostaty oraz po usunięciu jąder. Ponadto niektóre leki mogą obniżać poziom PSA (np. finasteryd).
Ceny badań nie podlegają dodatkowym rabatom, przysługującym Pacjentom korzystających z opieki medycznej POLMED w ramach polis ubezpieczeniowych oraz indywidualnych i firmowych pakietów medycznych.
Zapoznaj się z najważniejszymi dokumentami dotyczącymi badań:
47,50 zł
PSA całkowity
