Wapń całkowity

Opis

Wapń jest jednym z podstawowych pierwiastków budujących ludzki organizm. Zaledwie 1% zasobów tego minerału znajduje się we krwi. Pozostała część jest zlokalizowana w kościach oraz zębach i odgrywa rolę budulcową. W osoczu wapń występuje w postaci wolnej (zjonizowanej) lub związanej z białkami (głównie albuminą).

Postać aktywna to wapń wolny. Jest niezbędny do prawidłowej pracy układu nerwowego, serca i mięśni. Bierze udział w procesie krzepnięcia krwi i aktywuje wiele enzymów. Wpływa również na ciśnienie tętnicze. Zalecane dzienne spożycie wapnia wynosi dla osób dorosłych ok. 1000 mg. Produktami bogatymi w wapń są mleko i jego przetwory, nasiona, orzechy i niektóre zboża.

Wskazania

Badanie poziomu wapnia jest wskazane w następujących przypadkach:

• choroba nowotworowa,
• choroba nerek lub jej podejrzenie,
• kamica nerkowa,
• zmęczenie, osłabienie,
• utrata apetytu, nudności, wymioty,
• bóle brzucha,
• skurcze i bóle mięśniowe,
• częste złamania kości,
• drętwienie palców, ust, języka lub powiek,
• wzmożone pragnienie,
• nieregularne bicie serca,
• choroby tarczycy lub przytarczyc,
• choroby przebiegające z zaburzeniami wchłaniania (np. celiakia),
• dieta uboga w wapń.

Przebieg badania

W celu oznaczenia poziomu wapnia pobiera się krew żylną. Łącznie z wapniem oznacza się zazwyczaj poziom albuminy.

Badanie nie wymaga szczególnego przygotowania. Należy zgłosić się na nie w godzinach porannych, na czczo (tj. 8-12 godzin od ostatniego posiłku). Lekarz może zalecić odstawienie preparatów zawierających wapń lub witaminę D.

Interpretacja wyników

Nadmiar wapnia

Zbyt wysoki poziom wapnia (hiperkalcemia) może mieć następujące przyczyny:

• pierwotna nadczynność przytarczyc,
• nowotwór (np. rak piersi, rak płuc, rak nerki, białaczka, chłoniak, szpiczak plazmocytowy), przerzuty nowotworowe do kości,
• przewlekła choroba nerek,
• sarkoidoza,
• urazy,
• długotrwałe unieruchomienie,
• przyjmowanie litu lub diuretyków tiazydowych,
• zespół milk-alkali,
• przyjmowanie zbyt dużych dawek witaminy D,
• rodzinna hipokalciuryczna hiperkalcemia.

Objawy hiperkalcemii są następujące:

• osłabienie,
• brak apetytu,
• nudności, wymioty,
• zaparcia,
• ból głowy,
• wzrost ilości oddawanego moczu,
• osłabienie siły mięśniowej i odruchów,
• zaburzenia świadomości,
• wzrost ciśnienia tętniczego i akcji serca.

Niewielka hiperkalcemia może nie dawać żadnych objawów.

Niedobór wapnia

Główne przyczyny obniżonego poziomu wapnia (hipokalcemii) to:

• niedobór wapnia w diecie,
• niedobór witaminy D,
• zaburzenia wchłaniania,
• niedoczynność przytarczyc,
• przewlekła choroba nerek,
• ostre zapalenie trzustki,
• nadczynność nadnerczy
• przyjmowanie niektórych leków (np. bisfosfonianów, diuretyków pętlowych, leków przeciwpadaczkowych).

Do możliwych objawów niedoboru wapnia należą:

• bóle i kurcze mięśniowe,
• zmęczenie,
• drętwienie i mrowienie kończyn, powiek i ust,
• napady drgawkowe,
• zaburzenia rytmu serca,
• zaburzenia snu,
• zawroty głowy,
• problemy z koncentracją i pamięcią,
• podatność kości na złamania,
• choroby zębów,
• depresja.